تاریخی به نام انقضاء – قانون تغییر در طبیعت

تغییر مقدمه نو شدن و نویدی برای آغازی مجدد

داشتم از چت‌جی‌پی‌تی درباره این عنوان سوال می‌کردم. از او پرسیدم: «خیلی خلاصه برداشتت از «انقضاء» چیست؟» نظرش را گفت و بحث ادامه پیدا کرد. حتی به اینجا رسید که می‌خواست برایم یک مقاله ۸۰۰ کلمه‌ای بنویسد. به او گفتم: «تو آدم‌ها را تنبل می‌کنی. می‌خواهم خودم بنویسم.» او پاسخ داد: «اگر خودت بنویسی، احساسش بهتر است.» من هم گفتم: «پس ادامه این موضوع را رها کن.» همین شد که جذابیت و راحتی مقاله‌نویسی با هوش مصنوعی هم مشمول قانونی به نام «انقضاء» شد.

قانونی که انسان‌ها کمتر به آن توجه دارند، اما در تمام ابعاد زندگی جاری است. بهترین میوه‌ها را می‌خرید، اما یک هفته بعد کشوی یخچال را که باز می‌کنید می‌بینید در حال فساد است. شیر پرچرب تازه را بیش از یک هفته نمی‌توان نگه داشت. لوازم و وسایل روزی فرسوده و مستهلک می‌شوند و به سطل زباله می‌روند. ساختمان‌ها مشمول مرور زمان می‌شوند؛ نوسازها کهنه‌ساز می‌شوند و سرانجام روزی تخریب. حتی آثار باستانی با همه مراقبت‌ها، استحکام خود را از دست می‌دهند.

حکومت‌ها نیز عمری کوتاه دارند و سرانجام منقضی می‌شوند. یک درخت کهنسال، حتی اگر هزار ساله باشد، بالاخره فصل خزانش می‌رسد و بر زمین می‌افتد. اندیشه‌هایی که روزی نجات‌بخش بودند، امروز رنگ باخته‌اند. نظریه زمین‌مرکزی که زمانی محور همه باورها بود، روزی به تمسخر گرفته شد. اندیشه‌های علمی هر روز به چالش کشیده می‌شوند: نظریات نیوتنی در محدوده خود درست‌اند، اما با ظهور نظریات کوانتومی و علوم جدید، دامنه کاربرد آن‌ها محدود شد. داروهایی که زمانی شفا‌بخش بودند، امروز منع می‌شوند و روش‌های پزشکی قدیم منسوخ شده‌اند. سلامتی در ذات خود شکننده است و دیر یا زود دستخوش بیماری یا فرسودگی می‌شود. و جالب اینکه هر حیاتی در نهایت با مرگ ختم می‌شود.

پس آیا می‌توان چیزی در این جهان یافت که مشمول قانون انقضاء نباشد؟ شاید بگویید برخی اندیشه‌ها و روش‌های معنوی هنوز پابرجا هستند. اما از کجا معلوم تاریخ انقضای آن‌ها نرسیده باشد؟ چه بسا روزی علم به جایی برسد که خصلت‌هایی مثل بخل یا حتی تجربه‌های معنوی با مداخله‌های شیمیایی یا عصبی کنترل‌پذیر شوند. پس همه چیز مشمول تغییر و انقضاء است؛ تغییر، پایان و دوباره آغاز شدن، در ذات این طبیعت است.

حتی عشق و دوستی‌ها هم تاریخ انقضای خود را دارند. روابط می‌توانند کم‌رنگ شوند و حتی صمیمی‌ترین دوستی‌ها یا عاشقانه‌ترین عشق‌ها، اگر مراقبت نشوند، دستخوش تغییر می‌گردند. دوستی‌های آتشین روزی سرد می‌شوند و روابط عاشقانه ممکن است به دلخوری یا فاصله بیانجامد.

نباید گمان کنیم دوستی صمیمی که سال‌ها با ما نان و نمک خورده همیشه همان‌گونه خواهد ماند. نباید فرض کنیم کسی که امروز عاشق ماست، عشقش ابدیست. آدم‌ها خطا می‌کنند، ناراحت می‌شوند و تغییر می‌کنند. آدم ها عوض می شوند و حتی گاهی عوضی!

نتیجه‌گیری کوتاه این است: باید عمیقاً بپذیریم که تغییر و انقضاء در ذات هستی نهفته است. ما می‌توانیم تلاش کنیم عمر برخی چیزها را طولانی‌تر کنیم، اما نباید با این قانون بجنگیم. بهتر است همراه تغییر باشیم و از منافع آن بهره ببریم تا اینکه افسوس پایان‌ها را بخوریم.

کجا نوشته شده است که عشق همیشه با تو خواهد ماند؟ کدام قانون طبیعت تضمین کرده است که یک دوست صمیمی روزی دشمن تو نخواهد شد؟ آیا مطمئنی دوستی که روزی از تو حمایت می کرده است اینک علیه تو دسیسه نکند؟ چه کسی گفته عقیده‌ای که امروز در ذهنت نقش بسته نباید تغییر کند و جایگزین شود؟